Co by było, gdybyśmy przestali patrzeć na inwestycje w zdrowie jako koszt – i zaczęli widzieć w nich katalizator silniejszej, bardziej odpornej Polski?
Nowy raport „Zwrot inwestycji w zdrowie: Katalizator wzrostu i odporności gospodarczej — rekomendacje dla Polski”[1], opracowany przez polskich klinicystów, ekonomistów i ekspertów zdrowia publicznego jako polska perspektywa europejskiego badania WifOR Institute[2], pokazuje, jak realna może być ta zmiana. Autorzy przekonują, że zdrowie powinno być postrzegane nie jako koszt, lecz jako strategiczny kapitał rozwojowy kraju.
Raport przedstawia szczegółową diagnozę stanu polskiego systemu ochrony zdrowia, wskazując na strukturalne napięcia między rosnącymi nakładami, a efektami, jakie przynoszą.
Autorzy zwracają uwagę, że Polska wciąż ponosi ogromne koszty zdrowotne i ekonomiczne wynikające z niewystarczającej skuteczności działań profilaktycznych i zbyt późnego wykrywania chorób. Ogółem liczbę zgonów możliwych do uniknięcia w Polsce można szacować na 144 tys. rocznie. Ostrożnie szacowany ubytek PKB (Produkt Krajowy Brutto) związany z przedwczesną śmiertelnością osób poniżej 75. roku życia wynosi ok. 2,9% PKB, co odpowiada ok. 115 mld zł w warunkach 2025 r. Przekłada się to na utracone dochody sektora finansów publicznych na poziomie ok. 49 mld zł rocznie[3].
Przeczytaj raport: Zwrot z inwestycji w zdrowie: Katalizator wzrostu i odporności gospodarczej. Rekomendacje dla Polski
Jednym z istotnych wniosków raportu jest niski poziom inwestycji w profilaktykę zdrowotną. Polska należy jednocześnie do krajów o najwyższej liczbie hospitalizacji w UE, najniższym udziale profilaktyki w wydatkach zdrowotnych oraz jednym z najniższych poziomów wydatków per capita wśród krajów członkowskich. Według Eurostat, w 2022 roku Polska wydawała na profilaktykę 21,6 euro rocznie na mieszkańca, podczas gdy średnia unijna wynosiła 202,2 euro, a Czechy wydawały 118,6 euro[4].
Autorzy raportu zwracają także uwagę na paradoks polskiej gospodarki. Polska, pomimo iż jest piątą gospodarką UE pod względem PKB, jednak PKB per capita pozostaje istotnie poniżej średniej unijnej, co wskazuje na niewykorzystany potencjał rozwojowy. W kategorii PKB, wyrażonego w miliardach euro PPP (parytet siły nabywczej), Polska z kwotą 1 176 mld euro PPP zajęła 5. miejsce w Unii Europejskiej. Produkt Krajowy Brutto Polski wyrażony w euro PPP stanowił 6,5% całego PKB Unii Europejskiej. W rankingu wysokości PKB na głowę mieszkańca Polska odnotowała dopiero 21. miejsce – 22 610 euro PPP, przy średniej dla EU-27 wynoszącej 39 940 euro PPP/mieszkańca[5].
Mimo stopniowego wzrostu nakładów na ochronę zdrowia, Polska nadal pozostaje poniżej średniej europejskiej - udział wydatków zdrowotnych (publicznych i prywatnych) w PKB nadal jest niski. Według szacunkowych danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) wyniósł on 7,1% w 2023 roku i 8,1% w 2024 roku[6]. Średni udział wydatków zdrowotnych (publicznych i prywatnych) w produkcie krajowym brutto dla 27 krajów Unii Europejskiej wynosi 10% PKB. W 2023 roku Polska zajmowała w tej statystyce 23. miejsce w UE. Od kilku lat zasada określania poziomu wydatków na zdrowie w relacji do PKB okazuje się niewystarczająca w stosunku do rosnących potrzeb systemu ochrony zdrowia.
System generuje przy tym rosnącą presję na finanse publiczne. Deficyt Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) wzrósł z 23,6 mld zł w 2024 roku do 33,6 mld zł w 2025 roku – mimo że wpływy ze składki zdrowotnej rosną. Dane wskazują, że wyzwaniem nie jest wyłącznie poziom finansowania systemu, ale również efektywność wykorzystania środków oraz ograniczona zdolność do oceny zdrowotnych, społecznych i gospodarczych rezultatów ponoszonych nakładów. Polska nie prowadzi systemowych analiz zależności między wydatkami NFZ, a kosztami niezdolności do pracy ponoszonymi przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Zdrowie nadal traktowane jest w Polsce jako koszt, a nie jako inwestycja generująca mierzalny zwrot gospodarczy i społeczny.
Raport przedstawia 6. kroków dla Polski rekomendowanych w opracowaniu i wdrożeniu kompleksowej strategii przekształcenia inwestycji w zdrowie w wymierną wartość dla gospodarki. Przeczytaj raport: Zwrot z inwestycji w zdrowie: Katalizator wzrostu i odporności gospodarczej. Rekomendacje dla Polski
***
Raport „Healthy Returns: A Catalyst for Economic Growth and Resilience — Recommendations for Poland” został wydany w czerwcu 2026 roku przez Dziennik Gazeta Prawna. Stanowi polską perspektywę i rozszerzenie globalnego badania WifOR pod tym samym tytułem. Został opracowany przez polskich klinicystów, ekonomistów i ekspertów ds. polityki zdrowotnej.
Autorzy raportu (w kolejności alfabetycznej): prof. dr hab. n. med. Krzysztof Giannopoulos, Prezes Polskiego Towarzystwa Hematologicznego i Transfuzjologicznego; dr n. med. Jakub Gierczyński, MBA, Członek Prezydium Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta; prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem, Klinika Onkologii i Radioterapii UCK w Gdańsku; mgr Łukasz Kozłowski, Główny ekonomista Federacji Przedsiębiorców Polskich, członek Rady NFZ; prof. dr hab. n. med. Edyta Zagórowicz, Klinika Gastroenterologii Onkologicznej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.
Wydawca: Dziennik Gazeta Prawna. Partner: Johnson & Johnson Innovative Medicine.
[1] Raport pt. Zwrot z inwestycji w zdrowie: Katalizator wzrostu i odporności gospodarczej. Rekomendacje dla Polski. Dziennik Gazeta Prawna. Maj 2026
[2]Healthy Returns: A Catalyst for Economic Growth and Resilience. Prof. Dr. Dennis A. Ostwald, Dr. Malina Müller, Dr. Sandra Zimmermann, Ceyda Ural, Hatice Beton. WifOR Institute.12/2025 https://www.wifor.com/en/download/healthy-returns-a-catalyst-for-economic-growth-and-resilience/?wpdmdl=360794&refresh=69af2ca82e4381773087912 dostęp maj 2026
[3] Monitor Finansowania Ochrony Zdrowia Dostępne: https://federacjaprzedsiebiorcow.pl/wp-content/uploads/2026/01/MFOZ-15.pdf dostęp maj 2026
[4] Preventive health care expenditure statistics. Dostępne: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Preventive_health_care_expenditure_statistics dostęp maj 2026
[5] Gross domestic product at market prices. Eurostat. Dostępne: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tec00001/default/table?lang=en dostęp maj 2026
[6] Wydatki na ochronę zdrowia w latach 2022-2024. GUS. Dostępne: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/wydatki-na-ochrone-zdrowia-w-latach-2022-2024,27,5.html dostęp maj 2026
CP-588226 | czerwiec 2026